Lê Duẩn (1907–1986) là một trong những nhà lãnh đạo có thời gian giữ cương vị đứng đầu Đảng Cộng sản Việt Nam lâu nhất trong lịch sử, liên tục từ năm 1960 đến khi qua đời năm 1986, trải qua toàn bộ giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, thống nhất đất nước và những năm đầu sau chiến tranh.
Ông sinh ngày 7 tháng 4 năm 1907 tại làng Bích La, xã Triệu Đông, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị, trong một gia đình lao động. Từ những năm 1920, ông tham gia phong trào yêu nước, gia nhập Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội năm 1928, và là một trong những đảng viên tham gia thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1930.
Do hoạt động cách mạng, Lê Duẩn hai lần bị thực dân Pháp bắt giam tại nhà tù Côn Đảo, lần thứ nhất từ năm 1931 đến 1936 và lần thứ hai từ năm 1940 đến 1945. Thời gian bị giam cầm không làm ông chùn bước, mà càng củng cố thêm ý chí cách mạng.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Lê Duẩn hoạt động chủ yếu ở Nam Bộ, giữ vai trò lãnh đạo quan trọng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp tại khu vực này. Sau Hiệp định Genève năm 1954, khi đất nước tạm thời bị chia cắt, ông được phân công ở lại miền Nam để lãnh đạo phong trào cách mạng, giữ chức Bí thư Xứ ủy Nam Bộ, trước khi ra miền Bắc vào năm 1957.
Năm 1957, Lê Duẩn được cử làm Quyền Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng, và đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng (năm 1960), ông chính thức được bầu làm Bí thư thứ nhất. Từ Đại hội IV (1976), chức danh này được đổi thành Tổng Bí thư, và ông tiếp tục giữ cương vị đứng đầu Đảng cho đến khi qua đời.
Trên cương vị người đứng đầu Đảng, Lê Duẩn giữ vai trò lãnh đạo chủ chốt trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, từ những năm đầu thập niên 1960 cho đến thắng lợi của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, thống nhất đất nước. Ông cũng có vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và trong công cuộc thống nhất đất nước về mặt nhà nước sau năm 1975.
Trong những năm sau chiến tranh, đất nước Việt Nam phải đối mặt với nhiều khó khăn về kinh tế - xã hội trong bối cảnh vừa khắc phục hậu quả chiến tranh vừa xây dựng đất nước theo mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung. Những khó khăn, trì trệ tích lũy trong giai đoạn này sau đó đã đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới, được Đảng chính thức đề ra tại Đại hội VI, ngay sau khi ông qua đời.
Lê Duẩn từ trần ngày 10 tháng 7 năm 1986 tại Hà Nội, hưởng thọ 79 tuổi, sau gần ba thập niên liên tục giữ cương vị lãnh đạo cao nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam. Ông được ghi nhận là nhà lãnh đạo có công lao to lớn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và sự nghiệp thống nhất đất nước.